Przybycie z Chin i adaptacja w Japonii
Japoński soroban rozwinął się z chińskich tradycji koralików-abakus. Relacje najwcześniejszego przyjazdu różnią się terminem i szczegółami, więc dokładna data pierwszego importu nie powinna być traktowana jako ustalona. Do końca XVI wieku zachowane dowody dokumentują instrument w Japonii.
Ważnym osiągnięciem było połączenie instrumentu z użytecznymi metodami. Osoba musiała wiedzieć, jak wybrać miejsca, ustawić liczbę, nosić wartości i wykonywać operacje. Japońscy użytkownicy dostosowali zarówno formę fizyczną, jak i obliczanie procedur.
Wskaźnik w okresie Edo
W okresie Edo, handlowcy, rolnicy i matematycy użyli sorobanu. rachunek handlowca i problem matematyka mogły mieć bardzo różne cele, jednak oba wymagają wiarygodnej pracy numerycznej.
Badania nad Taisei Sankei badają historyczną arytmetykę sorobanów poprzez pracę matematyczną, skompilowaną przez Seki Takakazu i braci Takebe. Jest to dowód na konkretne techniki i problemy, a nie powód do przypuszczenia, że każdy uczący się Edo postępował zgodnie z tym samym programem nauczania.
Rosalie Joan Hosking, Tsukane Ogawa i Mitsuo Morimoto wyjaśniają procedury z pierwszych książek Taisei Sankei w artykule Konwergencja 2018. Praca została skompilowana w latach 1683-1711. Ich dyskusja dostosowuje procedury ze starszego dwu-górnego, pięcio-dolnego kadru do nowoczesnego sorobanu; ilustracja poniżej jest kontynuacją tego podejścia edukacyjnego, a nie twierdząc, że pokazuje oryginalny instrument.
Jeden problem z dodawaniem łączy 342.5 i 819.5. Zacznij od 342.5 i dodaj drugą liczbę miejsce po miejscu. Dodawanie 800 można zrobić jako dodanie 1,000 i usunięcie 200. Dodanie dziesięciu zmienia cztery dziesiątki na pięć dziesiątek: zaangażuj górną pięciowartościową koralikę i zwolnij cztery dolne koraliki. Dodanie dziewięciu wykorzystuje dopełnienie dziesięciu: dodaj dziesięć i usuń jeden.
Wreszcie, pięć dziesiątych plus pięć dziesiątych staje się dziesiątych. Wyczyść to miejsce i dodaj jedną jednostkę. Pośrednie sumy to 1,142,5, 1,152,5 i 1,161,5; ostateczny wynik to 1,162. Te wymiany pokazują, dlaczego wiedza pięciu i dziesięciu dopełnień ma znaczenie: obliczenia mogą być kontynuowane nawet wtedy, gdy miejsce nie miało wystarczającej ilości wolnych koralików do bezpośredniego ruchu.
Książki pomagają uczyć się arytmetyki
Drukowane książki arytmetyczne pomogły czytelnikom uczyć się procedur poprzez wyjaśnienia i przykłady. Jinkōki Yoshidy Mitsuyoshiego, opublikowane po raz pierwszy w 1627 roku, jest ważnym przykładem w historii japońskiej arytmetyki. Książka może przynieść praktyczne problemy obliczeniowe do formy, którą nauczyciele i uczniowie mogliby ponownie odwiedzić.
Przekształcenie ruchu koralików w lekcję wymaga jasnej sekwencji. Nauczyciel może pokazać liczbę, poprosić ucznia o zidentyfikowanie każdego miejsca, a następnie wyjaśnić wymianę przed jej praktykowaniem. To połączenie między reprezentacją a procedurą pomaga wyjaśnić edukacyjne odwołanie sorobana poza jego użyteczność w kontach.
Dlaczego starsze sorobany wyglądają inaczej
Historyczne instrumenty japońskie nie wszystkie używały dzisiejszego układu pięcioramiennych. Projekty obejmowały dwie górne i pięć dolnych koralików, a później jedną górną i pięć dolnych kulek. Obiekt muzealny z sześcioma koralikami na każdym prętie nie powinien więc automatycznie być mylony z uszkodzonym nowoczesnym soroban.
Nowoczesna forma ma jeden górny koralik i cztery dolne koraliki. To wystarczy dla każdej cyfry dziesiętnej: dolne koraliki pokazują zero do czterech, a dodanie górnej pięciu daje pięć do dziewięciu. Stopniowe rozprzestrzenianie się i edukacyjna standaryzacja tego układu należy do następnego okresu w serii.
Jedno miejsce, dwa przydatne grupy
Aby pokazać 6 na nowoczesnym prętu jednostek, przesuń górny koralik i jeden dolny koralik do belki: 5 + 1. Na dziesiątkach pręt ten sam układ oznacza 60.
Od praktycznej arytmetyki do edukacyjnej tradycji
Soroban sprawił, że obliczenia ucznia są obserwowalne. Nauczyciel mógł zobaczyć reprezentowaną liczbę, zauważyć błędne miejsce i poprosić ucznia o wyjaśnienie następnego ruchu. Nauka szybkiej procedury może być zatem połączone z nauką, co procedura ma na celu.
Jego historia pokazuje również, dlaczego tradycje nauczania mają znaczenie tak samo jak kształt obiektu. Mniejsza ramka lub mniej koralików nie uczy kogoś, aby obliczyć automatycznie. Ćwicz, wyjaśnienie i uzgodnione metody przekształcają instrument materialny w umiejętności.
Ciekawe fakty na temat ababa
- Soroban to japońska nazwa koralików abacus.
- Kalkulacja Edo obejmowała zarówno rachunki praktyczne, jak i problemy matematyczne.
- Starsze instrumenty japońskie mogą mieć więcej koralików niż nowoczesne.
- Jinkōki należy do historii nauczania arytmetycznego, a nie do wynalezienia abakustycznego.
Źródła i dalsze czytanie
Historyczne twierdzenia w tym artykule są poparte następującymi zapisami muzealnymi i badaniami. Daty przetrwałych obiektów różnią się od dat wynalazku.
- Hosking, Ogawa & Morimoto · Matematyczne Stowarzyszenie AmerykanówHosking, R. J., Ogawa, T., & Morimoto, M. (2018). Elementary Soroban Arithmetic Techniques in Edo Period Japan. Convergence, June 2018. DOI: 10.4169/convergence20180601.
- Japan Soroban Museum · Narodowa Federacja AbacusHistoria Sorobanu: książki, szkoły i konkursy
- Liga Japonii Abacus Association (ang.).Historia Soro